Ujazd – Potęga magnackiej Polski

Ujazd to niewielka miejscowość położona na skraju Gór Świętokrzyskich. Zapewne, gdyby nie wspaniały obiekt, który tu kiedyś wybudowano, pozostałaby wioską jakich w Polsce wiele. Tymczasem to właśnie w Ujeździe w XVII wieku jeden z największych ówczesnych magnatów Krzysztof Ossoliński wybudował znakomity pałac, znany po dziś dzień jako Krzyżtopór.

Zamek był kwintesencją potęgi magnackiej Polski. Mimo, że jego świetność nie trwała długo, to do dziś robi wrażenie. A właściwie to wrażenie robią ogromne ruiny posiadłości Ossolińskich. Przybywający tu licznie turyści mogą sobie wyobrazić jak prezentowała się niegdyś ta budowla. Wszystko wskazuje na to, że budowniczy mocno starali się opierać na kalendarzowej symbolice. Dlatego pałac zaopatrzony był w cztery wieże, a więc tyle ile jest pór roku, wybudowano tu również dwanaście wielkich sal reprezentujących poszczególne miesiące. Co więcej, w posiadłości pomieszczono 52 komnaty, a więc tyle ile rok ma tygodni, a świat można było obserwować z pałacu przez 365 okien, a więc przez tyle, ile dni ma kalendarzowy rok. Do wielce prawdopodobnej legendy przeszedł przekaz, że jedna z reprezentacyjnych sal przykryta była szklanym sufitem – akwarium, przez co można było podziwiać pływające tam egzotyczne ryby.

Niestety, potęga zamku nie przetrwała burz historycznych. Zamek w swojej pierwotnej imponującej formie przetrwał niewiele ponad dziesięć lat. Został ogołocony i zniszczony przez wojska szwedzkie podczas „potopu” w 1655, a w kompletną ruinę popadł sto lat później na skutek walk prowadzonych w nim podczas konfederacji barskiej.

Potomni mogą go zwiedzać od 1991 roku. Co istotne, ruiny przyciągają coraz więcej turystów, którzy z jednej strony podziwiają zachowane mury i cieszą się z kolejnych odkryć naukowych dokonywanych przez konserwatorów, a z drugiej strony mają możliwość uczestniczenia w często organizowanych tu imprezach rekonstruujących dawne wydarzenia historyczne. Obiekt kryje w sobie wiele tajemnic, które chętnie opisywane są w lokalnych przewodnikach.

image sources

  • ujazd: By Jakub Hałun (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons